TOŻ SAMO SIĘ rozumie przez się… czyli pytania o polską architekturę na wystawie „Tożsamość. 100 lat polskiej architektury”

Otwarcie…

8 października 2019 roku w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie odbył się wernisaż wystawy czasowej pt. „Tożsamość. 100 lat polskiej architektury” organizowanej przez Narodowy Instytut Architektury i Urbanistyki. Zgromadziła się na nim liczna publiczność, którą z wielkim entuzjazmem powitali i zachęcili do zwiedzenia ekspozycji organizatorzy, tj. przedstawiciele Narodowego Instytutu Architektury i Urbanistyki (Dyrektor Instytutu Bolesław Stelmach, kurator Grzegorz Mika, koordynator wystawy Kacper Kępiński) oraz Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (Dyrektor Biblioteki Katarzyna Ślaska).

20191012_162128

Warszawa i władza

To kolejne wydarzenie z serii wystaw poświęconych polskiej architekturze i urbanistyce po 1918 roku, realizowanych w pięciu miastach Polski. Każda z nich jest poświęcona innej kwestii: w Krakowie króluje sztuka (lata 1918–1939), w Lublinie zwraca się uwagę na społeczeństwo (1956–1970), w Poznaniu ekspozycja dotyczy transferu (1970–1989), zaś w Katowicach skupia się na przemianie (1989–2018). Wszystkie wystawy mają za zadanie określić tożsamość polskiej architektury i urbanistyki poprzez zbadanie i nazwanie tożsamości poszczególnych miast (przestrzenie, budynki, twórcy). Niezwykle istotnymi elementami je wspierającymi są katalog i wydarzenia towarzyszące, tzn. debaty, wykłady, spacery tematyczne, warsztaty rodzinne i szkolne. W Warszawie wystawa jest opowieścią o architekturze tego miasta głównie w latach 1939–1956 w kontekście władzy, ale też podzielona na kilka części poświęconych okresom 1936–1939, 1939–1945, 1945–1949 i 1949–1956, a więc uwzględnia także czas przed II wojną światową. Podkreśla wpływ procesów politycznych na kształtowanie się przestrzeni i oddziaływanie mecenatu  państwa na miasto.

Spacerem po mieście…

Dyrektor Instytutu Bolesław Stelmach podkreślił znaczenie ekspozycji w stolicy Polski i bogactwo programu towarzyszących jej wydarzeń oraz zwrócił uwagę na to, jakim zainteresowaniem się one cieszą (szkoły zapisują się na warsztaty). Kierownik Działu Wystaw Instytutu, a jednocześnie jeden z pomysłodawców wystawy, Kacper Kępiński potwierdził, iż ona ma charakter popularyzatorski i zaprosił do udziału we wszystkich z nią związanych wydarzeniach.

20191012_162538

Obiekty w Warszawie…

Ekspozycja przedstawia Warszawę, jej dzielnice, ulice i budynki. Jest tworzona między innymi przez plany, szkice, widoki, makiety i ich repliki, projekty, zdjęcia, oś czasu (lata 20.–30. XX wieku, 1936–1956, lata 50.–90. XX wieku, aż do lat 10. XXI wieku), czasopisma (np. „Architektura”, „Stolica”), książki (np. Sześcioletni plan odbudowy Warszawy Bolesława Bieruta, Zwiedzamy nową Warszawę w oprac. Karola Małcużyńskiego) i pocztówki, a nawet stół rysunkowy i przybory architekta. Obiekty te pochodzą między innymi z Narodowego Archiwum Cyfrowego, Archiwum Państwowego w Warszawie, Funduszu Kwaterunku Wojskowego, Muzeum Miasta Gdyni (to Muzeum prowadzi bogatą działalność badawczą, wystawienniczą i wydawniczą dotyczącą architektury), Muzeum na Majdanku,  Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Muzeum Powstania Warszawskiego w Warszawie, Muzeum Plakatu w Warszawie, Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Instytutu Architektury i ze zbiorów prywatnych Grzegorza Miki.

Architektura w życiu człowieka…

Zadaniem wystawy prezentowanej w Warszawie, jak i w innych miastach, jest ukazanie architektury jako nieodłącznej części codzienności ludzkiej – jak stwierdził jeden z pomysłodawców tego wydarzenia, Kacper Kępiński. Ekspozycja jest specjalnie zorganizowana według takiego hasła, które – nie odnosząc się bezpośrednio do architektury – porządkuje myślenie o niej w konkretnych przestrzeniach i czasach, uzmysławia odbiorcom jej bliskość i miejsce w ich życiu. „Pokazujemy, że architektura dotyczy nas każdego dnia, że jest obecna u każdego z nas, na każdym etapie. Jest to wystawa przede wszystkim popularyzatorska, dlatego też zapraszam na wydarzenia towarzyszące, w których wykraczamy daleko poza te 100 lat, które prezentujemy na samej wystawie” – rzekł koordynator wystawy, Kacper Kępiński. Sztuka organizowania i kształtowania przestrzeni jest sztuką człowieka i integralnym składnikiem jego rzeczywistości.

20191012_170500

Kim jesteś, Warszawo?

W Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie zwrócono uwagę na problem identyfikacji architektonicznej Warszawy i związki między architekturą a polityką. Autor i kurator wystawy, Grzegorz Mika, powiedział: „Warszawska odsłona tego pięcioczęściowego monumentalnego dzieła ekspozycyjnego to efekt kilku miesięcy pracy, którą zaczęliśmy jeszcze wiosną, starając się znaleźć wpierw odpowiedź na pytanie, czym tak naprawdę jest właśnie tożsamość, oraz (…) pewien wspólny mianownik, który pozwoliłby dla Warszawy i dla tego niezwykle burzliwego okresu w naszych dziejach znaleźć pewien element wspólny, wokół którego moglibyśmy budować pewną narrację dotyczącą architektury i takim elementem stała się właśnie rola władzy, rola czynnika państwowego – zarówno w kreacji (…) jak i – niestety też – w destrukcji tego miasta”. Tożsamość architektoniczna Warszawy, której obraz powstaje w wyniku narracji o dramatycznych w dziejach miasta w latach 1939–1956. Motywem przewodnim tego opowiadania stała się władza. Ten czynnik pozwala zrozumieć architekturę Warszawy niniejszego fragmentu historii. Kurator wystawy dodał: „Ten okres, który obfitował w bardzo dramatyczne wydarzenia dziejowe, przekładał się na to, jak politycy, jak decydenci (…) widzieli Warszawę (…)”. To właśnie władza odegrała ogromną rolę w budowie, jak i zniszczeniu tego miasta, a potem w jego odbudowie i przemianach. W takim, a nie innym kształtowaniu jego budynków i przestrzeni. Autor ekspozycji stwierdził, że architektura jest narzędziem wykorzystywanym w różnych celach, w tym ideologicznych i  politycznych, medium posługującym się jednak często tym samym językiem – mimo zmian ustrojowych. Ważne staje się zatem zgłębienie jej specyfiki, odrębności i wyjątkowości. Tego, co czyni ją jedyną w swoim rodzaju. Tożsamości…

Nie uciekniemy przed pytaniem o tożsamość… nie wyciszy go nawet ściana.

Wystawa „Tożsamość. 100 lat polskiej architektury” to także otwarte pytanie do każdego z nas – o naszą świadomość czynników kształtujących przestrzeń, w której żyjemy, aż wreszcie – nas samych. Nas otwartych czy zamkniętych, budujących czy rujnujących… Kim my jesteśmy w miastach, przestrzeniach, które zamieszkujemy, a czym one są dla nas? Niech te słowa będą zachętą do obejrzenia wystawy (także wystaw w innych miastach) i refleksji…

 

Wystawa czasowa „Tożsamość. 100 lat polskiej architektury. Władza” czynna od 8 października do 15 grudnia 2019 r., Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie

 

Informacje praktyczne

Adres
Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie (parter), ul. Dobra 56/66, Warszawa‎

 

Godziny otwarcia
poniedziałek: nieczynne
wtorki i czwartki: 10.00–17.00
środy i piątki: 15.00–19.00
soboty i niedziele: 11.00–18.00

 

Więcej informacji o wystawie i wydarzeniach towarzyszących:

http://niaiu.pl/tozsamosc-warszawa/

http://niaiu.pl/tozsamosc-100-lat-polskiej-architektury/

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s