Plany wystawiennicze Zamku Królewskiego w Warszawie – Muzeum na rok 2020

Na konferencji prasowej, która odbyła się 30 stycznia 2020 r., Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum ogłosił plany na bieżący rok. Oto informacje o nadchodzących wystawach.

20200130_110446
Dolabella. Wenecki malarz Wazów
22 kwietnia – 2 sierpnia 2020 r.
Galeria Wystaw Czasowych (II piętro)

To pierwszy monograficzny pokaz twórczości Tomasza Dolabelli, nadwornego malarza polskich królów z dynastii Wazów, uważanego za jednego z ostatnich przedstawicieli manierystycznego malarstwa weneckiego, a równocześnie twórcę, który bardzo silnie wpłynął na styl polskiego malarstwa barokowego. Pracom Dolabelli towarzyszyć będą dzieła innych malarzy weneckich oraz przykłady weneckiego rzemiosła artystycznego, stanowiące tło dla jego dorobku.

Tomasz Dolabella (urodzony ok. 1570, zmarły w 1650), mieszkający w Polsce od 1598 r. aż do śmierci, pracował na rzecz królów z dynastii Wazów, tworzył też dla licznych kościołów i klasztorów. Wystawa opiera się na wieloletnich badaniach Jerzego Żmudzińskiego, który proponuje nowatorską interpretację dokonań artysty,
bazując na wielu nowych atrybucjach, potwierdzonych publikacjami
i zaakceptowanych przez badaczy polskiej sztuki nowożytnej. Wypożyczone obiekty złożą się na prezentację wszystkich etapów życia artysty w Polsce i jego najważniejszych realizacji.

Prolog wystawy poświęcony zostanie stosunkom polsko-weneckim w XVI i XVII w. Pokazane zostaną tu wyroby rzemiosła artystycznego, m.in. przykłady szkła i koronek weneckich, oraz majoliki z warsztatu Domenego da Venezii – jednego z najświetniejszych w regionie Veneto w XVI w. Tło dla obrazów Tomasza Dolabelli stanowić będą także przykłady XVI-wiecznego malarstwa włoskiego autorstwa takich twórców, jak Jacopo Palma Il Vecchio, Giovanni de Monte czy Domenico Tintoretto.

Na główną część wystawy złożą się 22 dzieła Tomasza Dolabelli, wypożyczone przede wszystkim z kościołów i klasztorów krakowskich oraz podkrakowskich, m.in. kościoła Mariackiego, kościoła klasztoru dominikanów w Krakowie, kościoła pw. Bożego Ciała w Krakowie, kościoła klasztoru cystersów w Mogile oraz kościoła klasztoru kamedułów na Bielanach. To wielkoformatowe obrazy (największy z nich, Wyjście Żydów z Egiptu z ok. 1620 r., mierzy 320 cm x 291 cm i pochodzi z klasztoru dominikanów w Krakowie), na co dzień trudno dostępne, zdobiące kaplice bądź ołtarze.

Zobaczymy także wyjątkowy obiekt – strop ramowy z obrazami Dolabelli, który po demontażu z kamienicy Arcybractwa Miłosierdzia w Krakowie zamontowany zostanie w salach wystawowych.

Oprócz obrazów oraz rzemiosła artystycznego zostanie zaprezentowane także rękopisy i druki − łącznie pokazanych zostanie 80 obiektów z blisko 30 instytucji.

O dużym wyzwaniu logistycznym wystawy świadczy fakt poddania wielu dzieł konserwacji specjalnie na potrzeby ekspozycji.

Wystawie towarzyszyć będzie okolicznościowa publikacja. W Zamku zostanie również zorganizowana międzynarodowa konferencja naukowa poświęcona sztuce doby Dolabelli (czerwiec 2020).

Koncepcja i scenariusz: Jerzy Żmudziński
Kuratorka: dr Magdalena Białonowska
Scenografia: Studio Govenlock

Arcydzieła z Watykanu. Wystawa w stulecie urodzin Jana Pawła II

Biblioteka Królewska Zamku Królewskiego w Warszawie

20 maja – 16 sierpnia 2020 r.

Ekspozycja została pomyślana jako spotkanie z jednym z najwybitniejszych Polaków naszych czasów.  Zapraszamy do towarzyszenia Karolowi Wojtyle w drodze jego powołania kapłańskiego, posługi biskupiej, przewodzenia stolicy arcybiskupiej w Krakowie i wreszcie wstąpienia na tron papieski 16 października 1978 roku. Do podkreślonych w tytule arcydzieł z Watykanu będzie prowadził nas sam Karol Wojtyła, następnie papież Jan Paweł II. Narracja wystawy w pełni opiera się na słowach Wojtyły, kiedy opowiada historię swego powołania kapłańskiego, wstąpienia do Krakowskiego Seminarium Duchownego i przyspieszonych święceń kapłańskich 1 listopada 1946 roku. Pytany o wzór powołania wskazywał malarza Adama Chmielowskiego, św. brata Alberta, który przedłożył służbę Bogu nad talent artystyczny.

Karol Wojtyła, podobnie jak brat Albert, poświęcił miłość do literatury i teatru dla powołania kapłańskiego. Stąd na wystawie wizerunki brata Alberta malowane przez Leona Wyczółkowskiego, ale też obrazy samego Adama Chmielowskiego. W autobiograficznych wypowiedziach Wojtyły pojawia się wątek studiów na Papieskim Uniwersytecie Dominikańskim Angelicum w Rzymie, skąd przyjadą archiwalia obrazujące jego rzymskie studia: m.in. indeks, wpis na uniwersytet, wynik egzaminu doktorskiego i sama praca doktorska na temat zagadnienia wiary u św. Jana od Krzyża. Idąc dalej, wspominał, jak w wieku 38 lat został biskupem, a od stycznia 1964 r. objął stolicę arcybiskupów krakowskich, którą postrzegał jako dziedzictwo św. Stanisława biskupa i męczennika.

W tej części ekspozycji będzie można  obejrzeć m.in. obraz Bernarda Bellotta zw. Canalettem Widok Kapitolu z kościołem Santa Maria in Aracoeli, wprowadzający w klimat rzymskich studiów Wojtyły, portret św. Jana od Krzyża przypisywany Francisco Zurbaranowi, sutannę młodego księdza Karola, przedstawienie św. Stanisława z XVI w., czy szaty biskupie i kardynalskie Karola Wojtyły. Wśród pamiątek szczególnych są jego rękopisy: życiorys napisany w 1951 r., oraz odnaleziony niedawno cykl 13 katechez Kazanie na Areopagu użyczony na wystawę przez JE kard. Stanisława Dziwisza.

Razem z Karolem Wojtyłą dochodzimy do dnia wyboru, czy jak sam mówi, sukcesji apostolskiej na Stolicy Świętego Piotra w dniu 16 października 1978 r. Piękny rysunek przypisywany Rafaelowi Santi Wręczenie kluczy św. Piotrowi przez Chrystusa otwiera część ekspozycji poświęconą papieskiemu nauczaniu podczas ośmiu pielgrzymek do Ojczyzny. Wybrane fragmenty homilii i innych wystąpień Jana Pawła II wygłoszonych podczas pobytów w Polsce koncentrują się na roli kultury, szczególnie kultury chrześcijańskiej w kształtowaniu historii społeczeństwa
i narodu polskiego. Jan Paweł II, który często mówił, że jest „synem tego narodu”,  szczególnie podkreślał, że podstawą rozwoju człowieka jest miłość i afirmacja człowieczeństwa, a wolność musi iść w parze z prawdą. W tej części ekspozycji pokażemy m.in. dary Jana Pawła II znajdujące się w Zamku Królewskim w Warszawie, a pochodzące ze zbiorów Muzeów Watykańskich, takie jak XVI-wieczny portret kardynała Stanisława Hozjusza, współprzewodniczącego Soboru Trydenckiego, obraz Święty Jan Chrzciciel z 2. poł. XVII w., srebrny kielich z pateną wykonany we Włoszech w 1738 czy wreszcie mozaikę przedstawiającą świętych apostołów Piotra i Pawła wykonaną przez Spiridione Malusardi i Giovanni Ubizi w 1876 i wzorowaną na ikonie, którą Helena, królowa Serbii, podarowała papieżowi Mikołajowi IV. Obiektom sztuki towarzyszyć będą papieskie szaty: sutanna, ornaty, infuła, trony przygotowane specjalnie na czas papieskich pielgrzymek, czy dary dla papieża, które przyjadą na wystawę z Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie.

Sekwencję wystawy W kręgu sztuki Watykanu zapowie fragment homilii Jana Pawła II wygłoszonej podczas mszy beatyfikacyjnej Fra Angelico 18 lutego 1984 r. w rzymskiej Bazylice S. Maria sopra Minerva. To tutaj znajdą się arcydzieła malarstwa europejskiego użyczone na wystawę przez Muzea Watykańskie, w tym przedstawienie Madonny z Dzieciątkiem Fra Angelico. To jeden z siedmiu obrazów, obecnych na wystawie. Pozostałe dzieła pozostawmy jeszcze za mgiełką tajemnicy. Wystawę łączącą wątki biograficzne z prezentacją dzieł sztuki zakończy część zatytułowana Testament, w której pokażemy m.in. dwa relikwiarze Jana Pawła II, znajdujące się na co dzień w kaplicy sejmowej.

Wystawie będzie towarzyszył cykl wykładów, które Zamek Królewski organizuje wspólnie z Centrum Myśli Jana Pawła II.

Przy organizacji wystawy Zamek Królewski ściśle współpracował z Papieską Radą do Spraw Kultury Stolicy Apostolskiej i jej Przewodniczącym kard. Gianfranco Ravasim.

Kuratorka: Beata Gadomska

Obiekty na wystawę użyczyły:

Papieska Rada do Spraw Kultury
Muzea Watykańskie
Papieski Uniwersytet Dominikański ANGELICUM
Ośrodek Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie

oraz instytucje polskie:

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego
Bazylika Archikatedralna w Warszawie pw. Męczeństwa św. Jana Chrzciciela
Biblioteka Sejmowa
Muzeum Katedralne na Wawelu
Muzeum Teatralne w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie
Muzeum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
Instytut Jana Pawła II Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
Klasztor OO. Franciszkanów w Krakowie
Muzeum Archidiecezjalne w Katowicach
Muzeum Archidiecezjalne Kardynała Karola Wojtyły w Krakowie
Zbiory Sztuki Wotywnej na Jasnej Górze w Częstochowie
Archiwum jasnogórskie, Klasztor OO. Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie
Zbiory Fundacji im. Ciechanowieckich w Zamku Królewskim w Warszawie
Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum
Zgromadzenie Sióstr Albertynek w Krakowie
Zgromadzenie Braci Albertynów w Krakowie
JE Kard. Stanisław Dziwisz
Kolekcjoner Tadeusz Burchacki

Splendor i wiedza. Biblioteka królewska Stanisława Augusta
12 października 2020 − 10 lutego 2021 r.

Na wystawie, po raz pierwszy w Polsce od ponad dwustu lat, zostanie pokazany fragment księgozbioru ostatniego króla Stanisława Augusta, prawie w całości zachowanego i znajdującego się w zbiorach Biblioteki Narodowej Ukrainy im. W.I. Wernadskiego.

Księgozbiór ten po śmierci króla, 1803 r., w dużej części zakupiony został w przez Tadeusza Czackiego dla Liceum Krzemienieckiego. Po likwidacji Liceum w 1832 r. przeniesiony został wraz z całą biblioteką krzemieniecką do Kijowa, zasilając zbiory Uniwersytetu św. Włodzimierza.

Ekspozycja, na którą złoży się ok. 300 obiektów, podejmie temat Biblioteki Królewskiej Stanisława Augusta jako pracowni oferującej bogaty warsztat naukowy i artystyczny ludziom nauki oraz artystom związanym z dworem królewskim, wykorzystywany także przez samego monarchę, a określany jako Bibliotheca Regia. Celem wystawy jest przybliżenie odbiorcy mniej znanego, ale bardzo ważnego aspektu kolekcjonerstwa Stanisława Augusta poprzez prezentację jego księgozbioru – jedynej najliczniej zachowanej i w zasadzie nieznanej kolekcji króla – na tle powiązanych z nim zbiorów o charakterze artystycznym i naukowym oraz ukazanie w tym kontekście osoby monarchy – czytelnika, miłośnika ksiąg, protektora i inicjatora przedsięwzięć kulturalnych, naukowych i artystycznych.

Wystawa podzielona będzie na pięć działów.

Monarcha i jego królewskie zbiory

Pierwsza część wystawy wprowadzi odbiorcę w świat królewskiej kolekcji książek, ukazując jej walory bibliofilskie, które decydowały o wyjątkowości kolekcji, nadając jej rangę królewską. W sposób oczywisty w centrum tej narracji znajduje się osoba monarchy. Stanisław August zostanie przedstawiony jako twórca i właściciel kolekcji składających się na poszczególne działy biblioteki. Zaprezentowane zostaną plany biblioteki, superekslibrisy królewskie, dzieła o charakterze bibliofilskim z wpisami i dedykacjami dla króla. Gabinet Rycin pokazany zostanie jako ważna część biblioteki królewskiej.

Inspiracje artystyczne

Druga część wystawy dotyczyć będzie powiązania książek, królewskich kolekcji rycin i rysunku z artystycznymi projektami realizowanymi przez nadwornych twórców  oraz przez samego Stanisława Augusta. Ukazane zostaną książki z księgozbioru króla, których treść inspirowała malarstwo, projekty artystyczne oraz treści ikonograficzne wnętrz Zamku Królewskiego.

Gabinet starożytności

Kolekcją, która najpełniej ilustruje pojęcie Bibliotheca Regia, są  zbiory łączące się ze starożytniczymi zainteresowaniami Stanisława Augusta, wydawnictwa dotyczące wykopalisk, badań antyku, starożytne monety czy gemmy. Wszystkie te dzieła zilustrują warsztat naukowy osiemnastowiecznego badacza kultury i sztuki antycznej.

Wielkie projekty – zbiory naukowe

Czwarta część wystawy porusza zagadnienie mecenatu naukowego Stanisława Augusta i jego działań wspierających upowszechnianie nauki. Przedstawione zostaną książki o szeroko rozumianej tematyce naukowej: traktaty teoretyczne, podręczniki czy opisy wynalazków. Muzeum zaprezentuje także projekty naukowe króla związane z astronomią i kartografią, w oparciu o zachowane obiekty z dawnych zbiorów królewskich, jak np. instrumenty naukowe i globusy.

Medal „Merentibus”

Ostatnia część wystawy poświęcona będzie efektom mecenatu naukowego Stanisława Augusta. Punktem odniesienia będzie medal „Merentibus” i osoby, którym go przyznano za działalność naukową, literacką, badawczą i artystyczna.

Wystawie towarzyszyć będą publikacja eseistyczna oraz katalog, a także sesja naukowa (listopad).

Kuratorzy: dr Alina Dzięcioł, Tomasz Jakubowski

Niezwykły dar Króla… Pokaz naczyń z serwisu sułtańskiego ze zbiorów polskich

18 marca – 28 czerwca 2020 r.

Pokój Zielony

Ekspozycja jest pierwszą z cyklu prezentacji ceramiki, głównie ze zbiorów zamkowych, które odbędą się w Pokoju Zielonym i zostaną włączone w trasę zwiedzania.

Pod koniec lipca planowane jest otwarcie wystawy poświęconej porcelanie z dwóch pierwszych polskich manufaktur tego szlachetnego rodzaju ceramiki, założonych w Korcu (1783) i Baranówce (1804). W listopadzie zostaną zaprezentowane serwisy reprezentacyjne i tzw. serwis prezydencki Ignacego Mościckiego, wykonane w Ćmielowie oraz wytwórniach francuskich w dwudziestoleciu międzywojennym.

Serwis sułtański, a właściwie dwa identyczne zestawy naczyń, wykonała około 1776 r. na zlecenie Stanisława Augusta manufaktura belwederska. Jeden z nich w 1777 r. król przesłał w darze Abdul Hamidowi I, sułtanowi tureckiemu (w latach 1773–1789), za pośrednictwem posła tureckiego Numan-beya, przebywającego z wizytą w Warszawie. Na naczyniach przeznaczonych dla sułtana umieszczono malowane złotem inskrypcje w języku tureckim, opracowane przez nadwornego tłumacza języka tureckiego Antoniego Kruttę, w przekładzie: Te prezenta i dary posyła Padyszachowi rodu Osmana Król Lechów ażeby najzupełniejszą miłość i szczerą życzliwość okazać. W stolicy Warszawie. Drugi komplet naczyń, bez cytowanej dedykacji, był używany w Zamku Królewskim w Warszawie, co potwierdza zapis w zamkowym Inwentarzu z 1795 r. (być może były to również próbne egzemplarze).

Serwis należał do reprezentacyjnych zastaw stołowych, co wpłynęło na jego wyszukaną dekorację malarską, utrzymaną w typie Imari, w tonacji błękitu kobaltu, czerwieni, złota oraz żółci i zieleni.

Z zespołu liczącego pierwotnie 280 sztuk (wg inwentarza pałacu Topkapy z 1777 r. 160 sztuk), zachowała się tylko około 80 naczyń, które są rozproszone w zbiorach prywatnych i muzealnych w Europie oraz USA. Poza Polską najwięcej naczyń zachowało się w pałacu Topkapy (52 sztuki: półmiski, talerze i solniczki), zaś w Polsce z 19 ocalałych przedmiotów (nie licząc 3 destruktów) aż 8 znajduje się w Zamku Królewskim w Warszawie.

Kuratorka: dr Anna Szkurłat

NOWA EKSPOZYCJA STAŁA

Kolekcja militariów Zamku Królewskiego w Warszawie
Izba w Wieży Grodzkiej
uroczyste otwarcie: 24 lutego 2020 r., godz. 17.00

Po raz pierwszy od momentu odbudowy Zamek Królewski w Warszawie prezentuje stałą ekspozycję militariów. Od czasów późnego średniowiecza poprzez wiek XVI, XVII i XVIII, jako siedziba książąt mazowieckich, a potem królów polskich, Zamek posiadał broń białą, palną i uzbrojenie ochronne. Jak każda twierdza był przygotowany na odparcie przeciwnika. Do tego celu służyła prosta broń zwykłych żołnierzy, ale i bardziej zbytkowne uzbrojenie dworzan, królewskich oficerów, a także samych władców. XVII-wieczna historia warszawskiej rezydencji pokazuje, iż jej losy jako twierdzy nieodłącznie związane są z uzbrojeniem i jego praktycznym użyciem. Obok przeznaczenia wojennego broń i zbroje pełniły także funkcje ceremonialne, paradne, dekoracyjne, obyczajowe i pojedynkowe. Broń była również nieodzownym elementem stroju władcy, rycerza i szlachcica. Wpisywała się w kanon epoki średniowiecza i epoki nowożytnej.

Eksponaty pochodzą ze zbiorów Zamku Królewskiego w Warszawie, Fundacji im. Ciechanowieckich, Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, Muzeum Pałacu  Króla Jana III w Wilanowie oraz kolekcji prywatnych. Na kolekcję składa się interesujący zbiór broni białej, palnej i uzbrojenia ochronnego z XVII i XVIII stulecia. Wśród tych obiektów należy wyróżnić unikatowy rapier typu pappenheimer z motywem ukoronowanego orła oraz pierwszą parę pistoletów, która  opuściła  Królewską Manufakturę Broni Palnej w Kozienicach. Są to jedyne egzemplarze pistoletów kozienickich na świecie. Zamek posiada także dwie piękne szable husarskie oraz karacenę z okresu wiedeńskiego. Za największymi zwycięstwami militarnymi Rzeczypospolitej Obojga Narodów stoją wspaniali dowódcy, bitni żołnierze i oręż, który Zamek Królewski w Warszawie ma okazję prezentować.

Wyeksponowanie militariów zamkowych wiąże się ze specjalnym projektem, którego celem jest zgromadzenie uzbrojenia z okresu późnego średniowiecza, epoki nowożytnej oraz napoleońskiej. Zgody na realizację stałej ekspozycji militariów – po raz pierwszy w dziejach odbudowanego Zamku – udzielił dyrektor muzeum, prof.Wojciech Fałkowski, który jako historyk nie stroni od uwypuklenia wojennych dziejów rezydencji. Projekt realizuje dr Tomasz Mleczek – bronioznawca i historyk wojskowości, pracownik Gabinetu Heraldyczno-Genealogicznego Zamku. Całość przedsięwzięcia zajmie kilka najbliższych lat, gdyż budowanie kolekcji może być oparte tylko na eksponatach najwyższej klasy.

Militaria eksponowane będą w specjalnie zamówionych gablotach wykonanych przez firmę Vitrum. Spełniają one wszelkie normy związane z bezpieczeństwem oraz sposobem przechowywania eksponatów. Zarówno zamówienie ich, jak i powstanie ekspozycji, stało się możliwe dzięki pomocy mecenasa Zamku Królewskiego w Warszawie – KGHM Polska Miedź S.A.

Rapier-typu-pappenheimer-z-motywem-ukoronowanego-orla
Rapier pojedynkowy, 1. połowa XVII w., Solingen, Niemcy

Oprac. mat. pras. Zamku Królewskiego w Warszawie – Muzeum; fot.: Zamek Królewski w Warszawie – Muzeum.
Więcej informacji: https://www.zamek-krolewski.pl/dla-mediow/informacje-bez-logowania/plany-zamku-krolewskiego-w-warszawie-2020.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s